New York merkezli Blacksmith Enstitüsünün "The Top Ten (of the Dirty Thirty)" isimli dünyanın en kirli şehirleri listesinde Türkiye’den bir şehir bulma korkusuyla geçtim dosyanın sayfalarını. Neyseki bugün için herhangi bir şehrimiz bu listede değil. Fakat kömüre olan bitmek tükenmek bilmeyen sevgimizle nükleer enerji hayallerimizi birleştirebilirsek; kim bilir belki birgün biz de bu listeye bir şehrimizi sokabileceğiz?

Türkiye’yi yönetenlerin sığ görüşlülüğüne laf atmak bir yana, Eylül 2007′de yayınlanan raporda ismi geçen şehirlerde yaşıyor olmak, hatta kısa bir süreliğine bile olsa uğramak insan sağlığı açısından çok ciddi problemlere gebe.

Rapora göre bu sorunlu şehirleri barındıran ülkelerin kendi insanlarını düşürdüğü durum genelde ziyaretçinin farkedebileceği noktanın çok uzağında. Özellikle doğal kaynakları yerinde işlemeye çalışan devlet tekelindeki bakımsız ve eski teknolojili işletmeler, çevrede yaşayan halk için hayati olan su kaynaklarını ve havayı kirletiyor, gölleri radyoaktif açıdan hayli aktif hale getiriyor ve görülmemiş hastalıkların yayılmasına yol açıyor. Kimi şehirlerde ortalama yaşam süresi Orta Çağ seviyelerine kadar inmiş durumda; ve bazı yerleşimlerde çocukların astımlı olma oranı 90%’ın üzerinde. Raporun detaylarını aşağıda bulabilirsiniz ve daha da fazlasını okumak isterseniz raporun aslı şu linkte.

Raporun ilk 10 listesinde bulunan şehirlere baktığımızda Çin, Rusya ve Hindistan’ın ikişer şehirle başta geldiğini görüyoruz:

• Petrokimya endüstrisinde kullanılan tarihi geçmiş teknolojiler yüzünden çevreye yayılmış organik kimyasallar ve civa problemleriyle boğuşan Azerbeycan’ın Sumgayit kenti.
• Kömür işletmeleri sayesinde devasa Çin’in havası en kirli şehri ödülünü alan Linfen.
• Ulusal standartların (ki Çin’in ulusal standartları uluslararası standartların bir hayli üstünde) 10 katı seviyesinde kurşun içeren bir hava soluyan Tianying.
• Madenler sayesinde hayatlarının her alanında krom ve tehlikeli krom bileşenlerine maruz kalan Sukinda şehrindeki Hint vatandaşlar.
• Dünya Sağlık Örgütü’nün suda bulunabilecek civa sınırı belirlerken kullandığı seviyenin 96 katı fazla civayla boğuşan Hindistan’daki Vapi şehri.
• 80 yıl geriye giden metal madeni ve işletme şantiyeleri tarihiyle çocukların kan dolaşımında Dünya Sağlık Örgütü’nün normal üst limitinin üç katı kurşun bulunmasına sebep olan Peru’nun La Oroya şehri.
• Dzerzhinsk, Rusya.
• Norilsk, Rusya.
• Chernobyl, Ukrayna.
• Kabwe, Zambia.

İlk 10 dışında araştırmanın merceği doğrulttuğu 30 şehir kıta ve kirlenme tiplerine göre şöyle dağılıyor: